Konflikt paradygmatów - problemy związane z wyborem dostępnych na rynku sposobów leczenia

Igor Pietkiewicz

Abstract

Starzenie się organizmu, choroba i śmierć są zjawiskami uniwersalnymi oraz wpisanymi w sposób naturalny w życie ludzkie. Aby radzić sobie z niedyspozycjami ciała i umysłu, większość kultur wytwarzała na przestrzeni dziejów różne systemy nastawione na ratowanie i przywracanie zdrowia oraz poprawę jakości życia. Wśród mnogości rozwiązań terapeutycznych dostępnych obecnie w kulturze zachodniej, medycyna akademicka zajmuje dominującą pozycję. Jej hegemonię na rynku gwarantują układy społeczne, rozwijający się przemysł medyczno-farmaceutyczny, jak również fakt, że w wielu krajach jest to jedyny model ochrony zdrowa legitymizowany przez ustrój państwowy i agencje rządowe (np. refundacja leczenia). Relacje zachodzące między tym i pozostałymi modelami (szczególnie w kontekście dominujących ideologii oraz polityki społecznej) są szczególnym przedmiotem zainteresowana krytycznej antropologii medycznej (Bear i wsp. 2003). W samej medycynie zachodniej przez długi okres dominowało podejście patogenetyczne, które koncentrowało się przede wszystkim na czynnikach chorobotwórczych (patogenach), oddziałujących na organizm i funkcjonowanie człowieka oraz prowadzących do dysfunkcji. Z czasem, coraz większą popularność zdobywała salutogeneza rozwijająca się od lat siedemdziesiątych i poszukująca odpowiedzi na pytanie, dlaczego niektóre jednostki zachowują zdrowie fizyczne i psychiczne pomimo narażenia na silne stresory lub w razie choroby szybciej powracają do zdrowia (Sęk 2005). Coraz więcej badań skupiało się na analizie czynników sprzyjających zdrowiu, jak również tworzeniu i ocenie programów profilaktyki zdrowia. Jednocześnie, zaobserwowano rosnące zainteresowanie specyficznymi metodami terapii, zaliczanymi do kategorii medycyny naturalnej. O ile wcześniej, świat akademicki ignorował istnienie innych modalności terapii, które odbiegały od powszechnie przyjętego i usankcjonowanego modelu leczenia, oraz postrzegał je jako zjawisko marginalne, to z wielkim zaskoczeniem przyjęto raport z badań przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych przez Davida Eisenberga nad popularnością tzw. medycyny komplementarnej i alternatywnej - w skrócie CAM (Complementary Alternative Medicine), opublikowany w 1993 roku New England Journal of Medicine. Z raportu tego wynika, że aż trzydzieści procent Amerykanów wykorzystywało jakąś formę CAM. Ponadto, amerykańskie społeczeństwo wydało na medycynę naturalną w 1990 roku około czternaście bilionów dolarów (z czego około dziesięć i pół biliona z własnych kieszeni) w porównaniu z dwunastoma bilionami dolarów wydanymi w tymże roku z własnej kieszeni na hospitalizację (Davis-Floyd and St. John 1998). Nie można było zaprzeczyć faktom, że metody komplementarne i alternatywne były powszechnie stosowane w celu profilaktyki i wspomagania leczenia, bez względu na to, jak były oceniane przez środowisko medyczne. Dostrzeżono natomiast potrzebę badań w tym obszarze, aby zrozumieć, dlaczego pacjenci sięgają po te rozwiązania, zrozumieć terapeutyczny potencjał tych metod oraz ewentualne ryzyko związane z ich stosowaniem. W Polsce, postawę wobec terapii komplementarnych i alternatywnych charakteryzuje często rezerwa, a nawet wrogość ze strony świata naukowego i medycznego. Zgłaszane są wątpliwości dotyczące nie tylko samych metod, ale też przygotowania merytorycznego, poziomu profesjonalizmu i etyki adeptów świadczących usługi w tej dziedzinie. Obawy rodzi też czasem postawa samych pacjentów wobec metod naturalnych – czy są one traktowane jako wspomagające (komplementarne), czy mają zastąpić zalecaną przez lekarzy terapię, stanowiąc jej alternatywę. To drugie podejście budzi jeszcze większy sceptycyzm i frustrację profesjonalistów w zakresie ochrony zdrowia, którzy są świadomi potencjalnego ryzyka i skutków związanych w niektórych przypadkach z odstąpieniem od zabiegów diagnostycznych lub proponowanego leczenia. Trudności w zaakceptowaniu przez personel medyczny różnych modalności CAM, jak również odwzajemniana rezerwa lub nieufność wśród zwolenników medycyny naturalnej w stosunku do systemu opieki zdrowotnej może być spowodowana różnymi czynnikami, które omówię później. Aby zrozumieć te zróżnicowany postawy usługodawców i usługobiorców, należy najpierw poznać filozofię leczenia, na której opierają się zarówno terapie proponowane w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, jak również modalności CAM oferowane głównie w gabinetach prywatnych. Filozofia ta wyznacza sposób postrzegania człowieka, zdrowia, choroby, a także leczenia i wyraża się poprzez różne paradygmaty lub modele medyczne. Dla potrzeb niniejszej pracy przedstawione zostaną trzy modele: biomedyczny, humanistyczny i holistyczny.
Author Igor Pietkiewicz (Wydział Zamiejscowy w Katowicach)
Igor Pietkiewicz,,
- Wydział Zamiejscowy w Katowicach
Pages189-207
Publication size in sheets0.9
Book Popiołek Katarzyna, Bańka Augustyn (eds.): Kryzysy, katastrofy, kataklizmy w perspektywie jednostkowej i społecznej, 2011, Stowarzyszenie Psychologia i Architektura, ISBN 978-83-62051-16-8, 290 p.
katastrofy2011.pdf / No licence information (file archived - login or check accessibility on faculty)
Languagepl polski
File
Konflikt-paradygmatow.jpg of 14-09-2015
700.86 KB
katastrofy2011.pdf of 01-01-0001
635.97 KB
Score (nominal)4
Citation count*
Additional fields
Dorobek Naukowy - Preview URLhttp://dn.swps.edu.pl/Podglad.aspx?WpisID=3817
Dorobek Naukowy - Approve URLhttp://dn.swps.edu.pl/Biuro/ZatwierdzanieWpisu.aspx?WpisID=3817
Cite
Share Share

Get link to the record


* presented citation count is obtained through Internet information analysis and it is close to the number calculated by the Publish or Perish system.
Back
Confirmation
Are you sure?