Druga wojna światowa w pamięci współczesnego społeczeństwa polskiego

Piotr Kwiatkowski

Abstract

Próba możliwie wszechstronnego i wieloaspektowego poznania pamięci współczesnych Polaków o wojnie była celem projektu zrealizowanego latem 2009 roku na zlecenie Muzeum II Wojny Światowej (Muzeum/ Pentor 2009) obejmującego badania jakościowe realizowane metodą zogniskowanych grup dyskusyjnych oraz badania ilościowe – sondaż przeprowadzony metodą wywiadów osobistych wśród ogólnopolskiej próby reprezentatywnej dorosłych mieszkańców Polski. Przegląd najważniejszych wyników wskazuje, że mimo upływu czasu wydarzenia z lat 1939 – 45 są nadal ważne dla dużej części współczesnego społeczeństwa, zwłaszcza dla starszych generacji. Społeczna wiedza o wojnie w coraz większym stopniu funkcjonuje dzięki środkom masowego przekazu, a w przyszłości na znaczeniu zyskiwać będzie Internet. W zbiorowej pamięci zachowała się złożoność wojennych doświadczeń Polaków. Najważniejsze i najbardziej intensywnie pamiętane są konflikt polsko – niemiecki i zbrodnie nazizmu. Ale nie zatarła się także pamięć zdarzeń, o których przez dziesięciolecia PRL milczano publicznie – o losach zesłanych na Sybir, przymusowo wcielanych do armii niemieckiej, zmuszanych do przyjmowania sowieckiego obywatelstwa czy mordowanych na Wołyniu. Blisko połowa (około 45% ogółu badanych) zetknęła się z relacjami na temat udziału swoich bliskich w walce z okupantami w szeregach regularnych armii oraz w organizacjach konspiracyjnych. Ale w potocznej pamięci zbiorowej silnie zaznacza się także cywilny punkt widzenia. Badania przekazów rodzinnych ujawniają też dwa wymiary doświadczenia wojennego, które są słabo akcentowane w dyskursie publicznym. Sprawa pierwsza to rola kobiet, druga to regionalne zróżnicowanie wojennych losów. W dzisiejszych wyobrażeniach o tym, jak Polacy zachowywali się w czasie wojny, dominują stereotypy pozytywne. Za najważniejsze doświadczenia narodowe uważa się ciągłość polskiego państwa, męczeństwo i ofiary, czynny sprzeciw wobec Zagłady oraz bohaterską, wytrwałą walkę zbrojną toczoną przez organizacje podziemne i regularne jednostki Wojska Polskiego aktywne na różnych frontach. Złożony, często pełen goryczy jest natomiast stosunek Polaków do ogólnego bilansu wojny. Doświadczenia z przeszłości oddziałują na to, jak Polacy myślą o świecie współczesnym. Często spotykamy się z opinią, że wydarzenia z okresu wojny mają negatywny wpływ na obecne stosunki Polaków z innymi narodami, przede wszystkim z Niemcami i Rosją. Stosunkowo często pojawiały się też opinie o negatywnym wpływie dziedzictwa II wojny na nasze stosunki z Ukraińcami. Wyraźne kontrowersje wywołuje kwestia wpływu wojny na obecne relacje z narodem żydowskim.

Author Piotr Kwiatkowski (Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych)
Piotr Kwiatkowski,,
- Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych
Pages90 – 114
Publication size in sheets0
Book Andrzejewski Marek, Berendt Grzegorz, Chinciński Tomasz, Trzeciak Andrzej (eds.): Od wojny do wolności. Wybuch i konsekwencje II wojny światowej 1939 – 1989, 2010, Muzeum II Wojny Światowej
Languagepl polski
File
Od-wojny-2010i.pdf of 14-09-2015
2.37 MB
Od-wojny-2010i.pdf of 14-09-2015
2.37 MB
Score (nominal)4
Citation count*27 (2020-01-15)
Additional fields
Dorobek Naukowy - Preview URLhttp://dn.swps.edu.pl/Podglad.aspx?WpisID=4464
Dorobek Naukowy - Approve URLhttp://dn.swps.edu.pl/Biuro/ZatwierdzanieWpisu.aspx?WpisID=4464
Cite
Share Share

Get link to the record


* presented citation count is obtained through Internet information analysis and it is close to the number calculated by the Publish or Perish system.
Back
Confirmation
Are you sure?