Społeczeństwo polskie wobec II wojny światowej: pamięć i zapomnienie

Piotr Kwiatkowski , Barbara Szacka

Abstract

Presja przemocy symbolicznej w okresie komunizmu odcisnęła się na rozwoju autentycznej pamięci zbiorowej: powstały sfery zbiorowego zapomnienia. Przez dziesięciolecia Polacy trwali w przekonaniu, że zostali zdradzeni przez Zachód, że są niewinnymi ofiarami dwóch zbrodniczych systemów totalitarnych. Taka figura pamięci dobrze pasowała do popularnych w polskim społeczeństwie wzorów romantycznych, kompensowała poczucie historycznej krzywdy, wzmacniała opór wobec władzy, ale utrudniała przełamywanie tradycyjnych schematów i krytyczne spojrzenie na przeszłość. Brak otwartej, publicznej dyskusji utrudniał też procesy kształtowania się pamięci i zbiorowych tożsamości tych, którzy w wyniku wojny utracili swoje domy i „małe ojczyzny”. Po roku 1989 drogi rozwojowe poszczególnych krajów dawnego bloku sowieckiego  wyraźnie się zróżnicowały. Europa Środkowa zdecydowanie wybrała drogę demokratyzacji i gospodarki wolnorynkowej, a poszczególne państwa wstąpiły do NATO i do Unii Europejskiej. Procesy te stymulują takie myślenie o przeszłości, które inspiruje kształtowanie nowej, europejskiej tożsamości mieszkańców regionu oraz wyzwalanie energii społecznej niezbędnej do rozwijania demokratycznego społeczeństwa obywatelskiego. Stąd w dyskusjach publicznych toczących się w różnych krajach regionu coraz częściej wyrażany jest pogląd o potrzebie nowego odczytywania przeszłości. Ale przekonanie o potrzebie pojednania współistnieje z bagażem traumatycznych wspomnień na poziomie pamięci potocznej oraz sprzecznymi interesami różnych środowisk i orientacji politycznych. Upadek komunizmu zamknął zatem pewien etap w dziejach zbiorowej pamięci o II wojnie światowej, jednocześnie otworzył następny jej rozdział, kształtując nowe ramy dyskursu. Rozpoczęta przed 20 laty debata nadal się toczy, budząc emocje i wywołując czasem spektakularne spory wewnętrzne i międzynarodowe.

 

Author Piotr Kwiatkowski (Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych)
Piotr Kwiatkowski,,
- Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych
, Barbara Szacka
Barbara Szacka,,
-
Pages175 - 192
Publication size in sheets0
Book Śpiewak Paweł (eds.): Dawne idee, nowe problemy, 2010, Insytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego
Languagepl polski
File
DawneIdee2010.pdf of 14-09-2015
844.71 KB
Score (nominal)4
Citation count*
Additional fields
Dorobek Naukowy - Preview URLhttp://dn.swps.edu.pl/Podglad.aspx?WpisID=4466
Dorobek Naukowy - Approve URLhttp://dn.swps.edu.pl/Biuro/ZatwierdzanieWpisu.aspx?WpisID=4466
Cite
Share Share

Get link to the record


* presented citation count is obtained through Internet information analysis and it is close to the number calculated by the Publish or Perish system.
Back
Confirmation
Are you sure?