Przegląd Prawa i Administracji

Michał Rudy

Abstract

WHY A NEW ACT ON THE HUMANITARIAN PROTECTION OF ANIMALS IS NEEDED? Summary Legal regulations concerning animals protection clearly state that man owes to respect the animal and each animal requires humane treatment that must be understood by taking into account the needs and protection of animals, as far as care providing. Systematic law amendments, which are concerned to protect the animals from suffering, including unjustified or inhumane killing or cruelty to animals, should be considered as the duty of state authorities. In particular it should be done due to taking into account that animals are recognized as the “subjects of law”, for which there is a special legal regime determined by the provisions devoted to the humanitarian animals protection. The main objective of this article is to identify the aspects, which — according to the author — affect the need to make amendments to the existing provisions concerning humanitarian protection of animals. This includes lack of law transparency, containing its precision and often contradictory regulations. Also, adapting to European regulations should be considered as important issue. Failure in application of European rules to national law means that the Republic of Poland violates its obli- gation as the Member State of the European Union. The author also notes that the current range of the requested changes (proposed by law doctrine, state authorities, as well as by social organizations whose statutory purpose is humanitarian protection of animals) is so broad, concerns so conflicting values and interests, as well as some of them are so “revolutionary”, that it requires a comprehensive and systemic look at the humanitarian issue of animal protection at the national level. Hence, instead of performing complicated amendments creation of a very new act on the humanitarian protection of animals should be considered.
Author Michał Rudy (Wydział Zamiejscowy we Wrocławiu)
Michał Rudy,,
- Wydział Zamiejscowy we Wrocławiu
Journal seriesPrzegląd Prawa i Administracji, ISSN 0137-1134, (B 9 pkt)
Issue year2017
VolCVIII
No3759
Pages73-86
Publication size in sheets0.65
Abstract in PolishDLACZEGO POTRZEBUJEMY NOWEJ USTAWY O HUMANITARNEJ OCHRONIE ZWIERZĄT? WSTĘP Termin humanitarnej ochrony zwierząt wypracowany został przez doktry- nę prawa1 na oznaczenie ogółu przepisów mających na celu ochronę zwierząt przed zadawaniem im cierpienia przez człowieka2. Tradycja regulacji prawnych poświęconych temu rodzajowi ochrony zwierząt sięga w Polsce lat dwudziestych ubiegłego wieku, kiedy to wydane zostało Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypo- spolitej z 22 marca 1928 r. o ochronie zwierząt3. Na jego mocy ochroną humani- tarną objęte były wszystkie domowe i oswojone zwierzęta oraz ptactwo, zwierzęta i ptactwo dzikie, a także ryby, płazy, owady4. Zasadniczym aktem prawnym normującym problematykę humanitarnej ochrony zwierząt w Polsce jest Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwie- rząt5. W roku 2017 obchodzimy okrągłą — dwudziestą rocznicę jej uchwalenia. Taka metryka czyni z niej wręcz staruszka na tle prawa administracyjnego z za- kresu szeroko rozumianej ochrony zwierząt, którego akty prawa krajowego, co do zasady, zostały przyjęte już w wieku XXI, w tym przede wszystkim w procesie „europeizacji prawa polskiego”6. Pierwotnie, tj. w chwili jej uchwalenia, ustawa ta regulowała postępowanie ze zwierzętami domowymi, gospodarskimi, wykorzystywanymi do celów rozryw- kowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych, używanymi do doświadczeń, utrzymywanymi w ogrodach zoologicznych, wolno żyjącymi (dzi- kim) oraz obcymi faunie rodzimej. Najważniejszym osiągnięciem intelektualnym ww. ustawy jest ustalenie art. 1 ust. 1, zdanie pierwsze, zgodnie z którym zwierzę, jako istota żyjąca i zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Pojęcie rzeczy jest kategorią prawa cywilnego. Jak stanowi bowiem art. 45 k.c., rzeczą w rozumieniu tego prawa są tylko przedmioty materialne7. Przyjęcie zatem przez polskiego prawodawcę postanowienia art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt oznaczało, iż kierując się względami natury moralnej i etycznej, wyłą- czono zwierzęta z tej kategorii przedmiotów. Nie znaczy to jednak, że zwierzę- ta z przedmiotu prawa stały się automatycznie jego podmiotami8. Zwierzę bo- wiem, mimo że nie jest rzeczą w rozumieniu prawa cywilnego, nadal może być przedmiotem praw cywilnych. Pozwala na to postanowienie art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, który stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w tej usta- wie do zwierząt stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rzeczy. Zwierzęta pozostają zatem w obrocie prawnym „przedmiotami prawa”, jednakże przedmio- tami wyjątkowymi, dla których obowiązuje szczególny reżim prawny określony w przepisach poświęconych humanitarnej ochronie zwierząt9. Istota humanitarnej ochrony zwierząt wyrażona została w art. 1 ust. 1, zda- nie drugie, ustawy o ochronie zwierząt oraz w art. 5 i 6 tejże ustawy. W myśl tych przepisów człowiek winien jest zwierzęciu poszanowanie, a każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania, przez które należy rozumieć traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia oraz zapewniające mu opiekę i ochronę. Nieuzasadnione lub niehumanitarne zabijanie zwierząt oraz znęcanie się nad nimi jest zabronione. W ustawie o ochronie zwierząt, podobnie jak to miało miejsce w rozporządzeniu z 1928 r., idea humanitarnej ochrony zwierząt wyraża się także w odpowiedzialności karnej, w obrębie której większość nagannych isprzecznych z ustawą zachowań traktowana jest jako występki lub wykroczenia10. Dlaczego idea humanitarnej ochrony zwierząt wyraża się „także” w odpowie- dzialności karnej? Termin „także” oznacza wszak — „również, też”. Czy oznacza, iż, oprócz odpowiedzialności karnej, w przypadku naruszenia przepisów ustawy o ochronie zwierząt możemy mówić o jakiejś innej odpowiedzialności prawnej? Możemy, a nawet powinniśmy, i to w pierwszej kolejności, czyli przed rozmową o odpowiedzialności karnej. Skoro bowiem większość norm ustawy o ochronie zwierząt przynależy do norm z zakresu reglamentacji administracyjnej, czyli norm działu prawa administracyjnego, to przy naruszeniu tych norm powinniśmy mó- wić o odpowiedzialności administracyjnej. Zgoda, odpowiedzialność administracyjna i karna mogą realizować podob- ne funkcje, tj. funkcję prewencyjną i represyjną. Należy jednak pamiętać, że w przypadku odpowiedzialności administracyjnej nacisk położony jest na funk- cję prewencyjną, natomiast przy odpowiedzialności karnej — na represję11. Co więcej, to po stronie organów administracji publicznej zawsze będzie przypisana kompetencja do ostatecznego urzeczywistnienia normy prawa administracyjnego, czyli podjęcia czynności zmierzających do doprowadzenia stanu zastanego u da- nego podmiotu nadzorowanego (kontrolowanego) do stanu postulowanego, czy to w normach samej ustawy o ochronie zwierząt, czy też w aktach wykonawczych do niej. Przy czym nie trzeba raczej dopowiadać, iż realizacja odpowiedzialności karnej za naruszenie norm prawa z zakresu humanitarnej ochrony zwierząt odby- wa się w formach i ze skutkiem właściwym dla systemu prawa karnego, odpowie- dzialność administracyjna zaś w formach i ze skutkiem właściwym dla systemu prawa administracyjnego. Oczywiście, zadając pytanie „Dlaczego potrzebujemy nowej ustawy o huma- nitarnej ochronie zwierząt?”, powinniśmy wyjaśnić przedstawioną w tym pytaniu prośbę czy, inaczej mówiąc, wyjaśnić powody, dla których uważamy, że nie obę- dziemy się bez uchwalenia nowego aktu poświęconego humanitarnej ochronie zwierząt. Odpowiadając na tak zadane pytanie, wyjaśniamy, iż potrzebujemy no- wego aktu prawnego kompleksowo regulującego aspekty humanitarnej ochrony zwierząt w Polsce, ponieważ: 1) Obecnie obowiązująca ustawa o ochronie zwierząt, w wyniku poszcze- gólnych nowelizacji, o bardzo różnym poziomie legislacyjnym, straciła swoją pierwotną systematykę i przejrzystość. Poszczególne jej przepisy stały się z sobą sprzeczne lub też ich redakcja jest nieprecyzyjna i stosowanie ich w praktyce napotyka olbrzymie trudności interpretacyjne. Wiele „instytucji” wprowadzonych do niej ad hoc zawiera oczywiste luki prawne. 2) Zakres postulowanych zmian do systemu prawnej ochrony zwierząt (za- równo przez przedstawicieli doktryny prawa, organy kontroli państwowej, jak i przez organizacje społeczne, których statutowym celem jest humanitarna ochro- na zwierząt) jest tak szeroki, dotyka tak sprzecznych wartości i interesów, jak również niektóre z pomysłów są tak „rewolucyjne”, że wymagają komplekso- wego i systemowego przyjrzenia się kwestiom humanitarnej ochrony zwierząt. Tym samym jest sprawą oczywistą, iż przeprowadzenie kolejnej próby „dużej” nowelizacji całej ustawy skazane jest na niepowodzenie. Taki „zabieg” legisla- cyjny uniemożliwiają systematyka ustawy, przyjęta jeszcze w roku 1997, błędy popełnione przy wcześniejszych nowelizacjach oraz zasady techniki legislacyjnej. 3) Od końca 2009 r. istnieje naprawdę pilna potrzeba wprowadzenia zmian w systemie prawa krajowego z zakresu humanitarnej ochrony zwierząt w Polsce, „wymuszona” przyjęciem Rozporządzenia Rady (WE) nr 1099/2009 z dnia 24 wrze- śnia 2009 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania12. Głównym celem działań legislacyjnych, po stronie prawodawcy krajowego, powinno być przy tym stworzenie w prawie krajowym jednoznacznego i przejrzystego stanu prawnego, który gwarantować będzie pewność stosowania norm aktów prawa wspólnotowe- go rangi rozporządzenia. Jednocześnie dalsze „niewydawanie” takich norm prawa krajowego oznacza, iż Rzeczpospolita Polska narusza w tym względzie swoje obo- wiązki prawodawcze jako państwo członkowskie Unii Europejskiej.
DOIDOI:10.19195/0137-1134.108.6
URL file:///C:/Users/apiotr12/Downloads/PPA108_Strony_redakcyjne_i_spis_tre%C5%9Bci.pdf
Languagepl polski
File
PPA108_Rudy.pdf 681.92 KB
Score (nominal)9
ScoreMinisterial score = 9.0, 15-10-2019, ArticleFromJournal
Citation count*
Cite
Share Share

Get link to the record


* presented citation count is obtained through Internet information analysis and it is close to the number calculated by the Publish or Perish system.
Back
Confirmation
Are you sure?